Hangi Testler Uygulanır?

Bir kulak burun boğaz (KBB) uzmanı tarafından değerlendirildikten sonra ek testler istenebilir. Bu testler, tanıyı netleştirmek, işitme kaybının türü ve derecesini belirlemek ya da denge sistemini daha ayrıntılı incelemek amacıyla uygulanır. Hangi testin neden yapıldığını anlamak, süreci daha az kaygıyla geçirmenize yardımcı olur.

Her test her hastaya uygulanmaz

Aşağıda açıklanan testlerin tamamı rutin değildir. Uzman, yakınmanıza ve muayene bulgularına göre hangi testlerin gerekli olduğuna karar verir. Test istenmemesi çoğunlukla iyi bir işarettir; muayene bilgilendirme için yeterliydi demektir.

Testlere Genel Bakış

Aşağıdaki tablo, otoloji ve nörotoloji pratiğinde sık kullanılan testleri özetlemektedir:

Test	Ne ölçer?	Hangi durumda?
Saf Ses Odyometrisi	İşitme eşiği ve kayıp derecesi	İşitme kaybı şüphesi, rutin değerlendirme
Konuşma Odyometrisi	Konuşmayı anlama yeteneği	İşitme cihazı planlaması, odyometri tamamlayıcısı
Timponometri	Kulak zararı hareketi ve orta kulak basıncı	Orta kulak sıvısı, kulak tüpü takibi
OAE (Otoakustik Emisyon)	İç kulak tüy hücresi işlevi	Yenidoğan taraması, gürültü hasarı takibi
ABR / BERA	İşitme siniri ve beyin sapı yanıtı	Yenidoğan, kooperasyon güçlüğü, akustik nörinom
VNG	Göz hareketi ve denge siniri işlevi	Vertigo (Meniere Hastalığı, vestibüler nörit vb.)
VEMP	Yüksek ses uyarısına vestibüler yanıt	Üst ve alt vestibüler kanal değerlendirmesi
MRG / BT	İç kulak, beyin ve çevre yapılar	Akustik nörinom, kolestatom, kafa tabanı lezyonları

İşitme Testleri

Saf Ses Odyometrisi

İşitme değerlendirmesinin temelini oluşturan bu test, farklı frekanslardaki (tiz ve pes) seslerin ne kadar düşük ses düzeyinde duyulabildiğini ölçer. Ses geçirmez bir kabinde kulaklıkla uygulanan test, duyulan sese işaret etmek biçiminde gerçekleşir. Sonuçlar odyogram adı verilen bir grafiğe aktırılır.

Test ağrısızdır ve yaklaşık 20-30 dakika sürer. İşbirliği gerektiğinden küçük çocuklarda özel uyarlı yöntemler kullanılır.

Odyogram ne gösterir?

Odyogram, her kulak için ayrı ayrı ve her frekansta işitme eşiğini gösteren bir grafiktir. Uzman bu grafiği inceleyerek işitme kaybının varlığını, derecesini (hafif, orta, ileri, çok ileri) ve türünü (iletim tipi, sinirsel tip ya da karma) belirler.

Konuşma Odyometrisi

Saf ses odyometrisinin tamamlayıcısıdır. Yalnızca sesleri duyup duymadığınızı değil, konuşmayı ne kadar anlayabildiğinizi de ölçer. Belirli ses düzeylerinde söylenen kelimeler tekrar edilir. Bu test özellikle işitme cihazı değerlendirmesinde ve bazı sinirsel işitme kayıplarının tanısında önemli bilgiler sağlar.

Timponometri

Kulak zararının esnekliğini ve orta kulaktaki basınç durumunu ölçer. Kulak kanalına yerleştirilen küçük bir prob aracılığıyla gerçekleştirilir; ağrısızdır ve 1-2 dakika sürer. Orta kulakta sıvı birikimi, Eustachi borusu işlev bozukluğu ve kulak zararının durumunu değerlendirmede kullanılır. Kulak tüpü takılmış çocuklarda tüpün açık olup olmadığını kontrol etmek için de uygulanır.

Otoakustik Emisyon (OAE)

İç kulaktaki tüy hücrelerinin seslere verdiÄŸi yanıtı ölçer. Kulağa yerleştirilen küçük bir prob hem ses gönderir hem de iç kulağın ürettiği yankıyı kaydeder. Ağrısız ve hızlıdır; bebek uyurken de uygulanabilir. Yenidoğan işitme taramasında yaygın olarak kullanılır. Gürültüye bağlı iç kulak hasarının erken tespitinde de değerlidir.

İşitsel Beyin Sapı Yanıtı (ABR / BERA)

İşitme sinyallerinin kulaktan beyne iletilip iletilmediğini elektriksel olarak ölçer. Kafa derisine yapıştırılan elektrotlar aracılığıyla ses uyarısına karşı beyin sapının verdiği tepki kaydedilir. Uyku halindeyken de uygulanabildiğinden küçük çocuklar ve kooperasyon güçlüğü çekenler iç idealdir. Ayrıca akustik nörinom (işitme siniri tümörü) gibi sinirsel patolojilerin araştırılmasında da kullanılır.

Denge Testleri

Videonistagmografi (VNG)

Göz hareketlerini kaydederek denge sisteminin işlevini değerlendirir. Gözlere yakın yerleştirilen kameralar (eskiden elektronistagmografi/ENG yöntemi uygulanırdı, o testte kameralar değil elektrotlar kullanılırdı), farklı uyaranlara verilen göz yanıtlarını kaydeder. Test; karanlık gözlük takılmasını, farklı pozisyonlara girilmesini ve bazen kulak kanalına ılık ya da serin hava ya da su verilmesini içerebilir. Bu son aşama kulağı uyararak denge sinirinin tepkisini ölçer.

Isı testi (kalorik test) rahatsız edebilir mi?

Kulağa verilen ılık ya da serin hava geçici baş dönmesi yaratabilir. Bu beklenen ve amaçlanan bir yanıttır; testin doğasından kaynaklanır. Birkaç dakika içinde geçer. Test öncesinde bu konuda bilgilendirilmek kaygıyı azaltır.

Vestibüler Uyarılmış Miyojenik Potansiyeller (VEMP)

Yüksek ses uyarısına karşı boyun ve göz kaslarının verdiği yanıtı ölçen bu test, vestibüler sistemin (denge organının) farklı bölümlerini değerlendirir. Elektrotlar boyun ya da göz çevresine yerleştirilir. Ağrısızdır ve yaklaşık 20-30 dakika sürer. Meniere Hastalığı, vestibüler nörit ve üst yarım daire kanalı dehissansı gibi tanılarda yol gösterici bilgiler sağlar.

Görüntüleme Yöntemleri

Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG)

Kulak ve beyin yapılarını ayrıntılı biçimde görüntüler. Radyasyon içermez; yumuşak dokuları yüksek çözünürlükte gösterir. Akustik nörinom (vestibüler schwannoma), iç kulak malformasyonları ve kafa tabanı lezyonlarının değerlendirilmesinde tercih edilen yöntemdir. Kontrastlı MRG belirli durumlar için istenebilir.

MRG öncesinde bilinmesi gerekenler

MRG cihazında güçlü bir manyetik alan kullanılır. Kalp pili, koklear implant ya da bazı metalik implant türleri MRG ile uyumlu olmayabilir. Randevu öncesinde bu durumu ilgili merkeze bildirmeniz gerekir. Test sırasında cihaz gürültülü çalışır; kulak tıkacı ya da kulaklık verilir. Kapalı alan kaygısı yaşıyorsanız önceden belirtebilirsiniz.

Bilgisayarlı Tomografi (BT)

Kemik yapıları yüksek çözünürlükte görüntüler. Mastoid kemiği, orta kulak kemikçiklerini ve temporal kemiğin anatomisini incelemek için kullanılır. Kolesteatom (deriden oluşan benign kitle), otoskleroz ve iç kulak kanalı anomalilerinin değerlendirilmesinde tercih edilir. Bu inceleme yöntemi MRG'ye kıyasla kemik yapıları daha net gösterir.

Sık Sorulan Sorular

Testlerin büyük bölümü odyolog tarafından uygulanır; ancak sonuçları yorumlayan ve tanıyı koyan her zaman hekimdir. Bazı merkezlerde uzman testleri bizzat uygular ya da uygulama sırasında hazır bulunur.

Evet. Odyogram ve diğer test sonuçları size verilebilir ya da dijital olarak paylaşılabilir. Bu sonuçları saklamanız önerilir; farklı bir merkeze başvurduğunuzda karşılaştırmalı değerlendirme için işe yarayabilir.

Saf ses odyometrisi genellikle 20-30 dakika sürer. VNG gibi kapsamlı denge testleri 45-60 dakikaya ulaşabilir. MRG çekimi 30-45 dakika arasında değişir. Testlerin bir kısmı aynı gün, bir kısmı ise ayrı randevuda yapılabilir.

Küçük çocuklarda kooperasyon güçlüğü nedeniyle bazı testler uyarlanmış yöntemlerle yapılır. Görsel pekiştirmeli odyometri ya da oyun odyometrisi gibi çocuk dostu teknikler kullanılır. OAE ve ABR testleri ise uyku halindeyken uygulanabildiğinden bebekler için idealdir.